ΚΟΚΚΙΝΑ ΔΑΝΕΙΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΝΑΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

Ακούγεται συχνά ότι οι τράπεζες θα προχωρήσουν σε διαγραφές κόκκινων δανείων. Αυτό σημαίνει ότι διαγράφουν από τα λογιστικά τους βιβλία δάνεια για τα οποία έχουν ολοκληρωθεί και εξαντληθεί όλα τα ένδικα μέσα ανάκτησης των οφειλών (δηλαδή έχουν γίνει δεσμεύσεις λογαριασμών, κατασχέσεις, πλειστηριασμοί κ.λπ.) και συνεπώς η είδηση αυτή δεν αφορά άμεσα τους δανειολήπτες. Επιπλέον, μέσα στα πλαίσια και τα όρια του νόμου, οι τράπεζες έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν την είσπραξη δανείων που έχουν διαγράψει (σε αυτή τη περίπτωση τα ποσά που εισπράττονται «γράφονται» στα έκτατα κέρδη των τραπεζών και όχι στους λογαριασμούς του ενεργητικού).

Στην πράξη οι τράπεζες προτείνουν ρυθμίσεις που προβλέπουν διαγραφή μέρους του ποσού του δανείου (εξωλογιστικούς τόκους, προσαυξήσεις  και σε κάποιες περιπτώσεις και κεφάλαιο) μόνο σε περιπτώσεις μικρών οφειλών που προέρχονται από πιστωτικές κάρτες ή από δάνεια χωρίς προσημείωση.

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις εξετάζεται η περιουσιακή κατάσταση και τα εισοδήματα του οφειλέτη. Σε καμιά περίπτωση δεν προτείνουν διαγραφή που να μειώνει το υπόλοιπο του δανείου κάτω από την αξία (εμπορική) της περιουσίας του οφειλέτη.

Συνήθως προτείνουν διακανονισμούς, που σημαίνει περίοδο ενός έτους με μειωμένη δόση που καλύπτει ή και υπολείπεται από το ποσό των τόκων. Οι διακανονισμοί απλά μεταθέτουν και επιμηκύνουν το δανειακό πρόβλημα του οφειλέτη και σε πολλές περιπτώσεις (όταν η δόση δεν καλύπτει το ύψος των τόκων) αυξάνουν το κεφάλαιο. Οι διακανονισμοί συμφέρουν μόνο αν η αδυναμία πληρωμής είναι πρόσκαιρη και παροδική και όχι μόνιμη.

Οι ρυθμίσεις ως επί το πλείστον προβλέπουν επιμήκυνση της διάρκειας του δανείου σε συνδυασμό με μικρή μείωση του επιτοκίου. Επίσης σε κάποιες περιπτώσεις περιλαμβάνουν μια ρήτρα διαγραφής κεφαλαίου (10% ως 20%) στο τέλος της ρύθμισης και εφόσον ο δανειολήπτης είναι συνεπής καθόλη τη διάρκεια

Είναι γεγονός, ότι σε πολλές περιπτώσεις ενυπόθηκων δανείων οι τράπεζες προτείνουν μη ρεαλιστικές και βιώσιμες ρυθμίσεις με σκοπό να έχουν ροές  για όσο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (δόσεις από τον οφειλέτη) που να καλύπτουν τους τόκους και κατόπιν όταν θα επέλθει πλήρη αδυναμία πληρωμής ή ο οφειλέτης αποβιώσει να κατάσχουν την υποθήκη (σπίτι).

ΠΡΟΩΡΗ ΕΞΟΦΛΗΣΗ

Η πρόωρη εξόφληση ενός δανείου είναι συμφέρουσα την παρούσα περίοδο καθώς ένα δάνειο τρέχει με επιτόκιο 3% ως 8%, ενώ από την άλλη δεν υπάρχουν τοποθετήσεις που να είναι ασφαλείς με επιτόκιο μεγαλύτερο από 4% (προθεσμιακές, αμοιβαία διαθεσίμων κλπ). Επίσης η ανάπτυξη της οικονομίας τρέχει με σαφώς μικρότερους ρυθμούς από αυτούς των επιτοκίων δανεισμού των επιχειρήσεων συνεπώς ούτε ο δανεισμός προκειμένου για επιχειρηματική δραστηριότητα συμφέρει.

ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΓΙΑ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ

Πολλοί από τους οφειλέτες περιμένουν κάποια κρατική ρύθμιση (σεισάχθεια) που θα διαγράψει μέρος των οφειλών τους. Οι πιθανότητες για κρατική παρέμβαση είναι εξαιρετικά μικρές αν και θα έπρεπε να αναγνωρίσουμε την τεράστια συμβολή και βοήθεια που προσέφερε ο νόμος 3869/2010 (νόμος Κατσέλη) στα υπερχρεωμένα νοικοκυριά.

Ένα υγιές σενάριο που θα βοηθούσε αποτελεσματικά όσους έχουν δανειακές υποχρεώσεις είναι η ανάπτυξη της οικονομίας και η απομάκρυνση της αβεβαιότητας. Η μείωση των επιτοκίων (λόγω μείωσης του «κινδύνου της χώρας») και ο σχετικός πληθωρισμός που θα προκαλέσει η ανάπτυξη, θα οδηγήσουν σε μείωση της πραγματικής αξίας των δανειακών οφειλών.

Ένα πιο απίθανο σενάριο θα μπορούσε να συμβεί αν οι τράπεζες αποφασίσουν να προχωρήσουν σε πώληση των δανείων τους σε hedge funds. Σε αυτή τη περίπτωση θα ήταν δίκαιο η τράπεζα να προτείνει στον οφειλέτη πλήρη αποπληρωμή του δανείου στο ίδιο ποσό με αυτό που πουλάει το δάνειο στο  fund. Είναι ένα θέμα βέβαια που χρειάζεται έντονη κοινωνική πίεση.

ΔΑΝΕΙΑ ΣΕ ΕΛΒΕΤΙΚΟ ΦΡΑΓΚΟ

Η πρόσφατη και πολυαναμενόμενη κρατική παρέμβαση για τα δάνεια σε Ελβετικό Φράγκο που δεν έχει αναδρομική ισχύ (δηλαδή δεν αφορά οφειλέτες που έχουν ήδη πάρει δάνεια) αποτελεί απόδειξη ότι δεν πρέπει να αναμένεται γενική ρύθμιση. Οι δανειολήπτες δανείων σε ελβετικό φράγκο έχουν ισχυρή νομική βάση προκειμένου να διεκδικήσουν τη ζημιά που έχουν υποστεί, αλλά θα πρέπει να κινηθούν ατομικά καθώς κάθε σύμβαση κρίνεται ξεχωριστά και η κρατική ρύθμιση δεν τους καλύπτει (τους δίνει όμως το δικαίωμα να μετατρέψουν το δάνειο σε Ευρώ)

Οι εναλλακτικές λοιπόν που έχουν οι δανειολήπτες είναι οι παρακάτω:

- Πλήρη αθέτηση των δανειακών τους υποχρεώσεων (εφόσον δεν έχουν περιουσιακά στοιχεία).

Για χρέη σε τράπεζες δεν προβλέπεται προσωποκράτηση. Τα χρέη παραγράφονται 20 έτη μετά από τη δικαστική αναγνώριση τους (δηλαδή από όταν η τράπεζα προέβη σε διαταγή πληρωμής ή άλλο ένδικο μέσο). Αν ο οφειλέτης έχει μεταβιβάσει περιουσία, τότε η τράπεζα έχει προθεσμία 5 έτη να προβεί σε αγωγή διάρρηξης της μεταβίβασης ως δόλιας. Αν η μεταβίβαση έγινε αφότου η τράπεζα προχώρησε σε ένδικα μέσα (διαταγή πληρωμής κλπ) τότε η παραγραφή γίνεται 20 ετής.

- Ρύθμιση

- Ρύθμιση με βάση τον Κώδικα Δεοντολογίας

- Αίτηση υπαγωγής στο Νόμο 3869/2010 (Κατσέλη)

- Ρύθμιση με βάση τις κυβερνητικές ρυθμίσεις για επιχειρηματικά δάνεια

- Πτώχευση (για εμπόρους και επιχειρήσεις)

ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

ΜΕΙΩΣΗ ΕΠΙΤΟΚΙΟΥ = ΔΙΑΓΡΑΦΗ

Αυτό στο οποίο πρέπει να δίνουν βάση οι δανειολήπτες είναι να πιέζουν προκειμένου να επιτύχουν σημαντική μείωση του επιτοκίου. Ένα επιτόκιο της τάξης του 7% για δάνεια χωρίς υποθήκη και 4% για ενυπόθηκα δάνεια είναι εφικτός στόχος για τις περισσότερες κατηγορίες δανειοληπτών, ενώ υπάρχουν και αρκετές περιπτώσεις που το επιτόκιο κυμάνθηκε χαμηλότερα.

Οι ρυθμίσεις στις οποίες μειώνεται το επιτόκιο (ή παγώνει άτοκα ένα μέρους του δανείου) αποτελούν στην ουσία έμμεσο τρόπο διαγραφής μέρους της οφειλής. Για παράδειγμα για ένα δάνειο 100.000 ευρώ με διάρκεια 15 έτη και επιτόκιο 8% προκύπτει δόση 955 ευρώ και στη λήξη ο δανειολήπτης θα έχει καταβάλλει 172.000 ευρώ. Μια μείωση του επιτοκίου στο 4% θα μειώσει τη μηνιαία δόση στα 740 ευρώ και τις συνολικές καταβολές στις 133.000 ευρώ, δηλαδή κέρδος (διαγραφή) 39.000 ευρώ. Αν το επιτόκιο έμενε ίδιο αλλά η τράπεζα έκανε 20% διαγραφή στο κεφάλαιο (δηλαδή το κεφάλαιο γινόταν 80.000) τότε η δόση θα ήταν 765 ευρώ και το συνολικό ποσό αποπληρωμής 137.000. Η μείωση δηλαδή του επιτοκίου κατά 4 μονάδες είναι καλύτερη από μια διαγραφή 20% σε αυτή την περίπτωση.

Η μείωση του επιτοκίου σε συνδυασμό με επιμήκυνση της διάρκειας ταιριάζει στην περίπτωση που το ζητούμενο είναι να μειωθεί η μηνιαία δόση. Στο προηγούμενο παράδειγμα αν η μείωση του επιτοκίου συνδυαστεί με επιμήκυνση στα 25 έτη (300 μήνες) τότε η δόση γίνεται 520 ευρώ (αλλά το συνολικό ποσό πληρωμής ανεβαίνει στις 158.000).

Όσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια του δανείου τόσο περισσότερο επηρεάζει το επιτόκιο το συνολικό ποσό αποπληρωμής. Το επισυναπτόμενο excel χρησιμεύει για τον υπολογισμός της δόσης που πληρώνετε ανάλογα με τη διάρκεια και το επιτόκιο του δανείου σας και μπορείτε να επεξεργαστείτε τα δικά σας σενάρια.

 Σε ότι αφορά τη δυνατότητα επιμήκυνσης της διάρκειας, οι τράπεζες έχουν ανεβάσει το ηλικιακό όριο του οφειλέτη στα 80 ή και 85 χρόνια, παρέχοντας έτσι επιπλέον δυνατότητες επιμήκυνσης.

Είναι γεγονός ότι οι τράπεζες δεν κάνουν ρεαλιστική αξιολόγηση των οικονομικών στοιχείων των οφειλετών και έτσι πολλές φορές δεν εξαντλούν τα περιθώρια που έχουν καταλήγοντας να προτείνουν ρυθμίσεις που δεν είναι βιώσιμες και εφικτές. Θα μπορούσε να υποτεθεί ότι σκοπός τους είναι η καθυστέρηση της καταγγελίας του δανείου προκειμένου να εισπράξουν όσες περισσότερες δόσεις μπορούν μέχρι την οριστική αθέτηση του δανείου (ή μέχρι τον θάνατο του οφειλέτη) ώστε κατόπιν να κατάσχουν και την περιουσία. Επίσης οι ρυθμίσεις χρησιμοποιούνται πολλές φορές από τις τράπεζες προκειμένου να κεφαλοποιήσουν ληξιπρόθεσμους τόκους. Με αυτό τον τρόπο αποφεύγουν την παύση εκτοκισμού του δανείου που τους υποχρεώνει ο νόμος να κάνουν μετά την πάροδο 6 μηνών καθυστέρησης. Οι τόκοι αυτοί αποκαλούνται «εξωλογιστικοί» και είναι ποσά που διαγράφονται «σχετικά εύκολα» σε μια «καλή» ρύθμιση.

Αναφέρουμε ότι δεν υπάρχει θεσμικό πλαίσιο που να υποχρεώνει τις τράπεζες σε συγκεκριμένους όρους ρυθμίσεων. Ο Κώδικάς Δεοντολογίας και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες για ρύθμιση των επιχειρηματικών δανείων αφήνουν την ευχέρεια στις τράπεζες να αποφασίσουν την «καταλληλότερη» για κάθε περίπτωση ρύθμιση. Δεν πρέπει όμως να απαξιώνονται πλήρως τα συγκεκριμένα νομοθετήματα καθώς αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για κάθε δανειολήπτη.

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ

Αν λοιπόν μία απλή ρύθμιση δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα για τον δανειολήπτη τότε μπορεί να προσφύγει στην διαδικασία ρύθμισης βάση του Κώδικα Δεοντολογίας και να πιέσει έτσι ώστε να πάρει το καλύτερο αποτέλεσμα. Η ρύθμιση βάση του Κώδικα έχει σχετικά περισσότερη γραφειοκρατία και θεωρείται οριστική διευθέτηση (δηλαδή αν ο οφειλέτης αθετήσει τη ρύθμιση τότε δεν έχει «δεύτερη ευκαιρία», αν και αυτό μένει να επιβεβαιωθεί στην πράξη). Ιδιαίτερη σημασία έχει να παρουσιάσει αναλυτικά και συγκεκριμένα τα οικονομικά του στοιχεία, τις δυνατότητες που έχει, τα τυχόν προβλήματα που αντιμετωπίζει και την ρύθμιση που τον εξυπηρετεί, ώστε να «βοηθήσει» την τράπεζα στην αξιολόγηση του αιτήματος.

ΝΟΜΟΣ ΚΑΤΣΕΛΗ

Για τους δανειολήπτες που δύνανται να ενταχθούν, ο Νόμος Κατσέλη αποτελεί το μοναδικό πλαίσιο το οποίο υποχρεώνει τις τράπεζες και την εφορία σε συγκεκριμένη ρύθμιση. Ο νόμος Κατσέλη για τα μη-ενυπόθηκα δάνεια και για τους δανειολήπτες που δεν έχουν ακίνητη περιουσία προβλέπει περίοδο αποπληρωμής 3-5 έτη με δόσεις που ανταποκρίνονται στα εισοδήματα του οφειλέτη και κατόπιν διαγραφή του υπόλοιπου δανείου (στο ίδιο πλαίσιο ρυθμίζονται και οι οφειλές προς την εφορία – τα πρόστιμα της εφορίας δεν εντάσσονται). Για τα ενυπόθηκα δάνεια προβλέπει δόσεις για 18-25 έτη, που το άθροισμα τους να καλύπτει το 75% της αξίας του ακινήτου.   

Τα αντικειμενικά κριτήρια για να ενταχθεί ένας οφειλέτης είναι η αξία της πρώτης κατοικίας του να μην ξεπερνάει τα 120.000 (160 για έγγαμο, συν 20 για κάθε παιδί) και τα εισοδήματα του να μην ξεπερνάνε τα εύλογα έξοδα διαβίωσης προσαυξημένα κατά 75% (εύλογα έξοδα διαβίωσης: 480-695 ο άγαμος, 800 – 1.169 ο έγγαμος, 1.000 – 1.450 ο έγγαμος με ένα παιδί).

ΜΙΚΡΟΕΜΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΝΟΜΟΣ ΚΑΤΣΕΛΗ

Στο νόμο Κατσέλη δύναται να ενταχθούν και οι μικροέμποροι συμπεριλαμβάνοντας και τις επιχειρηματικές οφειλές. Τα κριτήρια για να χαρακτηριστεί κάποιος μικροέμπορος είναι σχετικά υποκειμενικά και οι αποφάσεις που έχουν εκδοθεί παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις. Βασικό κριτήριο είναι το αν η επιχείρηση διέθετε προσωπικό και συνυπολογίζονται κριτήρια όπως το αν η υπήρχε έδρα σε νοικιασμένο χώρο, ο τζίρος, το προιόν κλπ. Γενικά, επαγγελματίες που προσφέρουν υπηρεσίες και μικρά καταστήματα που πωλούν αγαθά με καθορισμένη τιμή (πχ ψιλικά) έχουν πολλές πιθανότητες να ενταχθούν.

ΠΤΩΧΕΥΣΗ

Για τους αυτούς που δεν χαρακτηρίζονται μικροέμποροι αλλά έμποροι (όπως και για τα νομικά πρόσωπα) υπάρχει η δυνατότητα της πτώχευσης. Οι τροποποιήσεις που έγιναν στον πτωχευτικό κώδικα (πτώχευση ή εξυγίανση) είναι ευνοικές για τους οφειλέτες κυρίως λόγω του ότι την πτώχευση μπορεί να την προκαλέσει ο ίδιος και ότι εφόσον δείξει συνεργασία μπορεί μετά από 2 έτη να διαγραφούν όλες οι οφειλές του και να ξεκινήσει από την αρχή!! Επίσης μπορεί να τύχει αρκετά ευνοικών ρυθμίσεων κατά την πτώχευση. Για παράδειγμα το ΙΚΑ μπορεί να ρυθμίσει τις οφειλές σε 90 δόσεις διαγράφοντας προσαυξήσεις σε εταιρείες υπό πτώχευση ή εξυγίανση.

Επιπλέον με την τροποποίηση περιορίσθηκε η γραφειοκρατία, επιταχύνθηκαν οι διαδικασίες και μειώθηκαν οι τιμές των παραβόλων. Βέβαια και πάλι οι διαδικασίες είναι σχετικά σύνθετες και το αρχικό παράβολο είναι 500 ευρώ.

Στην OWLnFOX αναλαμβάνουμε τις διαδικασίες για απλή ρύθμιση ή ρύθμιση με βάση των Κώδικα Δεοντολογίας για φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις, ένταξη στο Νόμο Κατσέλη, Πτώχευση, προσφυγή για τα δάνεια σε Ελβετικό Φράγκο. Η ομάδα μας αποτελείται από Οικονομολόγους, Λογιστές και συνεργαζόμενους δικηγόρους.